ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಧನರಾದಾಗ, ಕುಟುಂಬವು ತೀವ್ರ ಶೋಕದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ (Loan Repayment) ಕರೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ನೀವು ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ! ಸಾಲದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಯಾವ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ? ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಬನ್ನಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
Loan Repayment – ಸಾಲದ ವಿಧಗಳು: ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರದ್ದು?
1. ಗೃಹ ಸಾಲ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಸಾಲ (Secured Loans)
ಇವುಗಳನ್ನು ಮನೆ ಅಥವಾ ಕಾರನ್ನು ಅಡಮಾನ (Mortgage) ಇಟ್ಟು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಿ ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 40 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಸಾಲವಿದ್ದು, ಆ ಮನೆ ಕೇವಲ 38 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗೆ ಮಾರಾಟವಾದರೆ, ಉಳಿದ 2 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಮೃತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ (FD, ಜಮೀನು ಇತ್ಯಾದಿ) ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ 2 ಲಕ್ಷವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಿಸೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಲ ಪಡೆಯುವಾಗಲೇ ‘ಲೋನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್’ (Loan Protection Insurance) ಮಾಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆಯನ್ನು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.
2. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ (Unsecured Loans)
ಪರ್ಸನಲ್ ಲೋನ್ (Personal Loan) ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಮಾನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮೃತರ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿ ಬಂದು ಹಣ ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್, ಷೇರುಗಳು ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಅದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆಸ್ತಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕು (Write-off). ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಿಲ್ಗಳಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಜಾಯಿಂಟ್ ಲೋನ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಂಟರ್ (Joint Loan & Guarantor)
ಪತಿ-ಪತ್ನಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹೋಮ್ ಲೋನ್ ಪಡೆದಾಗ, ಒಬ್ಬರು ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಲ ತೀರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬದುಕಿರುವವರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನ ಸಾಲಕ್ಕೆ ನೀವು ‘ಗ್ಯಾರಂಟರ್’ (ಖಾತರಿದಾರ) ಆಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಆತ ಸತ್ತರೂ ಅಥವಾ ಓಡಿಹೋದರೂ ಆ ಸಾಲವನ್ನು ನೀವೇ ತೀರಿಸಬೇಕು. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
4. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಾಲ (Education Loans)
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು (SBI, PNB ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಾಲವನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಪೋಷಕರು ಸಹ-ಅರ್ಜಿದಾರರಾಗಿ (Co-applicant) ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಮಾತ್ರ ಅವರು ಆ ಸಾಲವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. Read this also : ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳ ಇದ್ದರೂ ಪರ್ಸನಲ್ ಲೋನ್ (Personal loan) ಬೇಕೆ? ₹10,000 ಸಂಬಳದವರಿಗೂ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿವೆ 4 ಸುಲಭ ದಾರಿಗಳು!
ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಹೇಳುವ 3 ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು
- ಆಸ್ತಿ ಪಡೆದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದ ಹೊಣೆ: ಮೃತರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿ ಪಡೆದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ 10 ಲಕ್ಷವಿದ್ದು, ಸಾಲ 15 ಲಕ್ಷವಿದ್ದರೆ.. ನೀವು ಆ 10 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರೆ (Relinquish), ಸಾಲವನ್ನೂ ನೀವು ಕಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧ. ಹೀಗೆ ನಡೆದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ RBI ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ (cms.rbi.org.in) ನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.
- ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ: ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವಾಗಲೇ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಟರ್ಮ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ (Term Insurance) ಪಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಇಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮರಣದ ನಂತರ ಕುಟುಂಬದವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ 5 ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳು
- ಡೆತ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ (Death Certificate) ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ: ಸಾಲವಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾ ಕವರೇಜ್ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
- ಆಸ್ತಿ-ಸಾಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ವಕೀಲರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಮೃತರ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ. ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ಆಸ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಟರಿ ಮೂಲಕ ಅಫಿಡವಿಟ್ (Affidavit) ಮಾಡಿಸಿ.
- ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರೆ, “ನಾವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಸಾಲಕ್ಕೆ ನಾವು ಜವಾಬ್ದಾರರಲ್ಲ” ಎಂದು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
ಒಂದು ಮಾತು ನೆನಪಿರಲಿ: ನಿಮ್ಮ ಸಹಿ ಇಲ್ಲದೆ, ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಮೃತರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಪಡೆಯದೆ ಹೋದರೆ… ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಮ್ಮ ಕಿಸೆಯಿಂದ ಒಂದು ಪೈಸೆಯನ್ನೂ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ!
(ಗಮನಿಸಿ: ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಅನುಭವಿ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.)