ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ನಾಮಿನಿಯನ್ನು (Bank Account Nominee Rules) ಸೇರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಚಾರ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಕೂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೂ ನಾಮಿನಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಖಾತೆದಾರ ತನ್ನ ಖಾತೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಇಬ್ಬರು ನಾಮಿನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಖಾತೆದಾರ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ಆತನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಖಾತೆದಾರನ ಮರಣದ ನಂತರ ನಾಮಿನಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ? ಬನ್ನಿ, ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
Bank Account Nominee Rules – ಖಾತೆದಾರ ಮೃತಪಟ್ಟ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹಣ ಪಡೆಯಬಹುದು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಏನಾದರೂ ಅನಾಹುತವಾದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಕುಟುಂಬದವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಯಾವುದೇ ಕಾಲಮಿತಿ ಇಲ್ಲ: ಆರ್ಬಿಐ (RBI) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಾಮಿನಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿ (Time limit) ಇಲ್ಲ. ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ: “ನಾಮಿನಿ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಕ್ಲೇಮ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೀವು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಹೋದರೂ, ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಅವರು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ: ಆರ್ಬಿಐ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿ ಹೇರದಿದ್ದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಖಾತೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ವಿತ್ಡ್ರಾ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. Read this also : ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ!
ನಾಮಿನಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಕಾಡುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು: “ನಾಮಿನಿ ಹಣವನ್ನು ವಿತ್ಡ್ರಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಆ ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದಾ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದಾ?”
- 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿಯಮ: ಒಂದು ವೇಳೆ 10 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಯಾರೂ ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಆ ಖಾತೆಯು ‘Inactive’ (ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ) ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ‘Unclaimed Deposit’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- DEA ಫಂಡ್ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮದಂತೆ ಇಂತಹ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಣವು ಆರ್ಬಿಐನ ‘ಡಿಪಾಸಿಟರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಅವೇರ್ನೆಸ್ ಫಂಡ್’ (DEA Fund) ಗೆ ಜಮಾ ಆಗುತ್ತದೆ.
- ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ: ಖಾತೆಯ ಹಣ ಈ ಫಂಡ್ಗೆ ಹೋದ ತಕ್ಷಣ ನೀವು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ! ನೀವು ತಡವಾಗಿ ಹೋದರೂ ಸಹ, ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ಹಣವನ್ನು ನಾಮಿನಿಯಾಗಿ ನೀವು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ನಾಮಿನಿಯು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕ್ಲೇಮ್ ಫಾರ್ಮ್ (Claim Form) ತುಂಬಬೇಕು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ:
- ಮೃತ ಖಾತೆದಾರರ ಡೆತ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (Death Certificate)
- ನಾಮಿನಿಯ ವಿಳಾಸ ಹಾಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್)
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್ (Passbook) ಅಥವಾ ಚೆಕ್ ಬುಕ್
- ಸಾಕ್ಷಿದಾರರ ಸಹಿ (ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅನ್ವಯ)
ಈ ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾಖಲೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗರಿಷ್ಠ 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ನಾಮಿನಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು: ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ, ಎಫ್ಡಿ (FD) ಅಥವಾ ವಿಮೆಗಳಿಗೆ ನಾಮಿನಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮರಣದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ಕೋರ್ಟ್, ಕಚೇರಿ ಎಂದು ಅಲೆದಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಅರಿವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇರಲೇಬೇಕು.