ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವಾಗ ನಾವು ಒಬ್ಬರನ್ನು ‘ನಾಮಿನಿ‘ (Bank Account Nominee Rules) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಖಾತೆದಾರ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆ ಹಣ ನಾಮಿನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ ಆ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿದಿರಲೇಬೇಕಾದ ವಿಷಯ.
Bank Account Nominee Rules – ನಾಮಿನಿ ಅಂದರೆ ಹಣದ ಮಾಲೀಕರಲ್ಲ!
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ನಾಮಿನಿ ಎಂದರೆ ಆ ಹಣದ ಅಂತಿಮ ಮಾಲೀಕನಲ್ಲ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಶರ್ಬತಿ ದೇವಿ ವರ್ಸಸ್ ಉಷಾ ದೇವಿ ಕೇಸ್) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವಂತೆ, ನಾಮಿನಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ‘ಧರ್ಮದರ್ಶಿ’ ಅಥವಾ ‘ಟ್ರಸ್ಟಿ’ (Trustee) ಮಾತ್ರ.
ನಾಮಿನಿಯ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಖಾತೆದಾರನ ಮರಣದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದನ್ನು ಮೃತರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ (Legal Heirs) ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು.
ಇಬ್ಬರೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ?
ಒಂದು ವೇಳೆ ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಹಣವು ಖಾತೆದಾರನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಎರಡು ದಾರಿಗಳಿವೆ:
- ವೀಲುನಾಮೆ (Will) ಇದ್ದರೆ: ಖಾತೆದಾರನು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲೇ ವೀಲುನಾಮೆ ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ವೀಲುನಾಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ವೀಲುನಾಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ) ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಆ ಹಣ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು
ವಾರಸುದಾರರು ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:
- ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Death Certificate).
- ವಾರಸುದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸದ ಪುರಾವೆ.
- ಲೀಗಲ್ ಹೇರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (Legal Heir Certificate) ಅಥವಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ.
- ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣವಾಗಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಸಕ್ಸೆಶನ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (Succession Certificate).
ಹಣವನ್ನು ಯಾರೂ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ವೇಳೆ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದೆ ಮತ್ತು ಯಾರೂ ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐನ ‘ಡೆಪಾಸಿಟರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಅವೇರ್ನೆಸ್ ಫಂಡ್’ (DEAF) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಾರಸುದಾರರು ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು.
Read this also : ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಫ್ಡಿ ಬಡ್ಡಿ ದರ (Bank FD Interest Rates) ಶೇ. 7.75ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ! ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಫಿಕ್ಸೆಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ದರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
ಜಂಟಿ ಖಾತೆ (Joint Account) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತೆ?
ಜಂಟಿ ಖಾತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಖಾತೆದಾರ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆ ಖಾತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಖಾತೆದಾರನಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾಮಿನಿ ಅಥವಾ ವಾರಸುದಾರರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ: ನೀವು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದೇನು?
- ನಾಮಿನಿ ವಿವರ ನವೀಕರಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಿನಿ ವಿವರಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾಮಿನಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಸ ನಾಮಿನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
- ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿಡಿ: ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ.
- ವೀಲುನಾಮೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ: ಇದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಲು ಈ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಗಮನಿಸಿ : ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾನು ಬಾಲಾಜಿ ಆರ್. 10+ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ರೈಟರ್ ಹಾಗೂ ಕಾಪಿ ಎಡಿಟರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಹಣಕಾಸು, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವೈರಲ್ ಸುದ್ದಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಸುದ್ದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ನೀಡುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ISM Kannada News ಮೂಲಕ ನಿಖರ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.