ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ನಮ್ಮ ಆಪ್ತರು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ಹಠಾತ್ತನೆ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ, ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಹಲವು ಗೊಂದಲಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು, “ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ (Bank Account) ಹಣದ ಗತಿಯೇನು? ಆ ಹಣವನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರು ಪಡೆಯಬಹುದೇ? ನಾಮಿನಿ (Nominee) ಆಗಿದ್ದರೆ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇಲ್ಲದವರೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಖಾತೆದಾರನ ಮರಣದ ನಂತರ ಆ ಹಣವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Bank Account – ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಥ!
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ರೂ. 98,703 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಯಾರೂ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಿಲ್ಲ (Unclaimed Deposits). ಇದರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಣ ಹಾಗೂ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸದೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ (Inactive Accounts) ಖಾತೆಗಳ ಹಣವೂ ಸೇರಿದೆ.
10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸತತ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ಯಾರೂ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಬರದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐನ ‘ಡಿಪಾಸಿಟರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಅವೇರ್ನೆಸ್ ಫಂಡ್’ಗೆ (Depositor Education and Awareness Fund) ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆ. Read this also : ನಿಮ್ಮ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ರೂ. 5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿಮೆ ಇದೆಯೆಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಳಿ ಎಷ್ಟಿದೆ ‘ಅನ್ಕ್ಲೈಮ್ಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್’?
ಈ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ 31ರ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನ್ಕ್ಲೈಮ್ಡ್ ಹಣದ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ:
- ಎಸ್ಬಿಐ (SBI): ರೂ. 20,400 ಕೋಟಿ
- ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ (Canara Bank): ರೂ. 6,830 ಕೋಟಿ
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ (Bank of Baroda): ರೂ. 5,848 ಕೋಟಿ
- ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ: ರೂ. 5,549 ಕೋಟಿ
ಮೃತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಚಿಂತೆ ಬೇಡ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಮೃತಪಟ್ಟಾಗ, ಅವರು ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಅಕೌಂಟ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು? ಎಷ್ಟು ಹಣ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು? ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಹಾಡಲು ಆರ್ಬಿಐ ಹೊಸದೊಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತಂದಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಉದ್ಗಮ್ (UDGAM) ಪೋರ್ಟಲ್: ಹಣ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ
ಆರ್ಬಿಐ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು.
- ಹಂತ 1: ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.
- ಹಂತ 2: ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು, ಅವರ ಆಧಾರ್ ಸಂಖ್ಯೆ (Aadhaar Number), ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ.
- ಹಂತ 3: ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಣವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಿವು
UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹಣವನ್ನು ವಿತ್ಡ್ರಾ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ:
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Death Certificate).
- ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ (ನಾಮಿನಿ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರ) ಪಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್.
- ಮೃತರೊಂದಿಗಿನ ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ).
ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಮಿನಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯಸ್ಥರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ (Informational Purposes) ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು, ಆರ್ಬಿಐ (RBI) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡುವ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಿರಿ.